Khó nuốt

Khó nuốt! Đau khi nuốt, không thể nuốt, cảm giác mắc kẹt trong cổ họng, khàn tiếng, thường xuyên ợ nóng, trào ngược thực phẩm, giảm cân, ho hoặc nghẹn khi nuốt...Trẻ em có thể: Thiếu sự chú ý khi ăn, từ chối ăn, vấn đề về bú sữa...

Định nghĩa

Khó nuốt (chứng khó nuốt) có nghĩa là phải mất nhiều thời gian và nỗ lực để di chuyển thức ăn hoặc chất lỏng từ miệng đến dạ dày. Khó nuốt cũng có thể được liên kết với đau đớn. Trong một số trường hợp có thể không thể nuốt.

Thỉnh thoảng khó nuốt thường không phải là mối lo lớn và chỉ đơn giản là có thể xảy ra khi  ăn quá nhanh hoặc không nhai thức ăn đủ. Nhưng khó nuốt dai dẳng có thể chỉ ra một điều kiện y tế nghiêm trọng đòi hỏi phải điều trị.

Khó nuốt có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến hơn ở người lớn tuổi lớn. Các nguyên nhân gây nuốt khó khăn khác nhau và điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân.

I. CÁC TRIỆU CHỨNG CỦA KHÓ NUỐT

Các dấu hiệu và triệu chứng có thể được liên kết với chứng khó nuốt có thể bao gồm:

  • Đau khi nuốt.
  • Không thể nuốt.
  • Cảm giác của thực phẩm bị mắc kẹt trong cổ họng hoặc ngực hoặc phía sau xương ức.
  • Drooling
  • Khản tiếng
  • Trào ngược thực phẩm.
  • Thường xuyên ợ nóng.
  • Thức ăn hoặc acid dạ dày trào ngược vào họng.
  • Bất ngờ giảm cân.
  • Ho hoặc nghẹn khi nuốt.

Ở trẻ sơ sinh và trẻ em, các dấu hiệu và triệu chứng nuốt khó khăn có thể bao gồm:

  • Thiếu sự chú ý khi cho ăn hoặc bữa ăn.
  • Căng thẳng trong quá trình cho ăn.
  • Từ chối ăn thức ăn.
  • Ăn với thời gian 30 phút hoặc lâu hơn.
  • Vấn đề cho bú.
  • Thức ăn hoặc chất lỏng rò rỉ từ miệng.
  • Ho hoặc nghẹn khi cho ăn hoặc bữa ăn.
  • Khạc nhổ lên hoặc nôn mửa khi cho ăn hoặc bữa ăn.
  • Không có khả năng phối hợp thở với ăn uống.
  • Trọng lượng mất mát hay tăng cân hoặc tăng trưởng chậm.
  • Tái phát viêm phổi.

Đi khám bác sĩ khi

Vật cản. Nếu tắc nghẽn do một can thiệp thở, kêu gọi khẩn cấp giúp đỡ ngay lập tức. Nếu không thể nuốt do tắc nghẽn, vào khoa cấp cứu gần nhất.

Vấn đề hiện tại. Thỉnh thoảng nhẹ hay khó khăn khi nuốt thường không phải là nguyên nhân cho mối quan tâm hoặc hành động. Nhưng khó khăn khi nuốt có thể chỉ ra một vấn đề nghiêm trọng y tế, chẳng hạn như ung thư thực quản. Đi khám bác sĩ nếu  thường xuyên gặp khó khăn khi nuốt hoặc nếu khó nuốt đi kèm với giảm cân, trào ngược hoặc nôn mửa.

Trẻ em. Nếu nghi ngờ rằng có gặp khó khăn khi nuốt, liên hệ với bác sĩ. Người đó có thể giới thiệu quý vị và con đến một bác sĩ chuyên điều trị trẻ em bị rối loạn ăn và nuốt.

II. NGUYÊN NHÂN GÂY KHÓ NUỐT

Có thể khó nuốt các cấp. Tuy nhiên, phải mất khoảng 50 cặp cơ bắp và thần kinh để thực hiện các hành động đơn giản của nuốt.

Khi nuốt, lưỡi đẩy thức ăn vào mặt sau của cổ họng. Bắp thịt co thắt một cách nhanh chóng di chuyển thức ăn qua cổ họng, khu vực từ phía sau cổ họng đến đầu thực quản. Tiếp theo, di chuyển thức ăn qua nắp khí quản vào thực quản - ống nối cổ họng và dạ dày. Các cơ co thắt ở trên cùng và dưới cùng của thực quản mở và đóng để cho thức ăn đi trong khi ngăn chặn trào ngược của axit dạ dày. Cơ trong thành của thực quản giúp đẩy thực phẩm đến với dạ dày.

Khó nuốt xảy ra khi có vấn đề với bất kỳ một phần của quá trình nuốt.

Một số điều kiện có thể cản trở nuốt và thường rơi vào một trong một số chuyên mục chính.

Chứng khó nuốt thực quản

Chứng khó nuốt thực quản đề cập đến cảm giác bó thực phẩm hoặc treo ở cơ cổ họng hoặc ngực. Nguyên nhân thường gặp của chứng khó nuốt thực quản bao gồm:

Không co giãn cơ trơn (achalasia). Điều này xảy ra khi cơ vùng thấp thực quản  (sphincter) không thư giãn đúng cách để cho thức ăn vào dạ dày. Cơ trong thành của thực quản thường là yếu. Điều này có thể gây ra trào ngược của thực phẩm chưa pha trộn trong dạ dày, đôi khi làm mang theo thức ăn đã pha trộn vào cổ họng.

Lão hóa. Với tuổi tác, thực quản có xu hướng mất một số sức mạnh cơ bắp và sự phối hợp cần thiết để đẩy thức ăn vào dạ dày. Tuy nhiên, bất kỳ sự cố khi nuốt cần phải được đánh giá bởi bác sĩ, nó không nhất thiết phải là một phần bình thường của lão hóa.

Co thắt lan tỏa. Tình trạng này tạo ra áp lực cao, phối hợp kém co thắt của thực quản  thường sau khi nuốt. Co thắt lan tỏa là một rối loạn hiếm gặp ảnh hưởng đến cơ bắp trong các thành thấp của thực quản. Các cơn co thắt thường xuyên xảy ra liên tục và có thể trở nên nghiêm trọng hơn trong khoảng thời gian của năm.

Bệnh teo thực quản. Thu hẹp thực quản gây ra thực phẩm có thể giữ lại. Thu hẹp có thể là kết quả của sự hình thành mô sẹo, thường gây ra bởi bệnh trào ngược dạ dày (GERD) hoặc từ các khối u.

Các khối u thực quản. Khó nuốt có xu hướng có dần dần sau khi khối u thực quản có mặt.

Các cơ quan ngoài. Đôi khi, thực phẩm chẳng hạn như một mảnh lớn thịt, hoặc đối tượng khác có thể trở thành kẹt trong cổ họng hay thực quản. Người lớn với hàm răng giả và những người gặp khó khăn khi nhai thức ăn đúng cách có thể nhiều khả năng có một cản trở của cổ họng hay thực quản. Trẻ em có thể nuốt những vật nhỏ như tiền kim loại, đồ chơi.

Vòng thực quản. Khu vực này thu hẹp trong thực quản dưới liên tục có thể gây ra khó nuốt thức ăn đặc.

Trào ngược dạ dày thực quản (GERD). Thiệt hại cho các mô thực quản từ acid dạ dày chảy ngược vào thực quản có thể dẫn đến co thắt hoặc sẹo và thu hẹp thực quản vùng thấp, làm cho nuốt khó khăn.

Thực quản eosinophilic. Điều kiện này gây ra bởi tình trạng mãn của các tế bào gọi là eosinophils trong thực quản, có thể dẫn đến khó nuốt. Nó có thể liên quan đến dị ứng thực phẩm nhưng thường không được tìm thấy.

Xơ cứng bì. Bệnh này được đặc trưng bởi sự phát triển giống mô sẹo, gây cứng và xơ cứng mô. Nó có thể làm suy yếu cơ thắt thực quản dưới cho phép acid trào vào thực quản và gây ra các triệu chứng và biến chứng tương tự như của GERD.

Bức xạ trị liệu. Điều trị ung thư có thể dẫn đến viêm và sẹo của thực quản, có thể gây khó nuốt.

Chứng khó nuốt thuộc miệng hầu (oropharyngeal)

Một số vấn đề liên quan đến dây thần kinh và cơ có thể làm suy yếu cơ cổ họng, làm khó khăn để di chuyển thức ăn từ miệng vào. Tình trạng tê liệt cổ họng và thực quản (hầu) có thể nghẹt - tắc thở, nôn hay ho khi cố gắng nuốt hoặc có cảm giác thực phẩm hoặc chất dịch đi xuống khí quản hoặc lên mũi. Điều này có thể dẫn đến viêm phổi.

Nguyên nhân của chứng khó nuốt oropharyngeal bao gồm:

Rối loạn thần kinh. Một số rối loạn như sau hội chứng bại liệt, bệnh đa xơ cứng, loạn dưỡng cơ và bệnh Parkinson, lần đầu tiên có thể được nhận thấy vì chứng khó nuốt oropharyngeal.

Thần kinh bị hư hại. Thần kinh thiệt hại đột ngột, chẳng hạn như từ một cơn đột quỵ hoặc tổn thương não hoặc tủy sống có thể gây khó nuốt hoặc là mất khả năng nuốt.

Túi thừa hầu họng. Một hình thức túi nhỏ và thu thập các hạt thức ăn trong cổ họng, thường chỉ ở trên thực quản dẫn đến khó nuốt,âm thanh ríu rit, hôi miệng hoặc ho.

Ung thư. Một số bệnh ung thư và điều trị một số bệnh ung thư có thể gây ra khó nuốt.

Chứng khó nuốt ở trẻ sơ sinh và trẻ em

Nguyên nhân thường gặp của nuốt khó khăn ở trẻ sơ sinh và trẻ em bao gồm:

  • Vấn đề phát triển do sinh non hoặc sinh con nhẹ cân.
  • Rối loạn hệ thần kinh như bại não hoặc viêm màng não.
  • Hở môi hoặc hở vòm miệng.
  • Không giải thích được chứng khó nuốt

Một số người trải nghiệm chứng khó nuốt mà không có nguyên nhân giải phẫu. Không giải thích được nuốt khó khăn bao gồm:

Khó khăn dùng thuốc uống. Một số người dường như không thể nuốt viên thuốc hoặc thuốc, mặc dù họ không có khó khăn khác khi nuốt.

Cảm giác tắc cổ họng (globus). Một số người cảm nhận được cảm giác ngoại lai trong cổ họng của họ, trên thực tế không có tồn tại ngoại lai. Stress hoặc hứng thú có thể xấu đi cảm giác này. Thông thường tình trạng này cải thiện theo thời gian.

Yếu tố nguy cơ

Sau đây là những yếu tố nguy cơ khó nuốt:

Lão hóa. Do lão hóa tự nhiên và hao mòn thông thường trên thực quản, người lớn tuổi có nguy cơ cao hơn về nuốt khó khăn.

Sinh non. Trẻ sinh non có nhiều nguy cơ cho các vấn đề phát triển, bao gồm cả rối loạn tiêu hóa và chúng có thể gây ra khó nuốt.

Một số điều kiện sức khỏe. Những người bị rối loạn hệ thống thần kinh có nhiều khả năng gặp khó khăn khi nuốt.

III. CÁC BIẾN CHỨNG CỦA KHÓ NUỐT

Khó nuốt có thể dẫn đến:

Suy dinh dưỡng và mất nước. Chứng khó nuốt có thể khó khăn để có đủ thực phẩm và chất lỏng nuôi dưỡng đầy đủ. Những người có khó khăn khi nuốt có nguy cơ bị suy dinh dưỡng và mất nước.

Các vấn đề hô hấp. Nếu thức ăn hoặc chất lỏng đi vào đường hô hấp khi cố gắng để nuốt, các vấn đề hô hấp hoặc nhiễm trùng có thể xảy ra, như từng cơn thường xuyên của viêm phổi hoặc nhiễm trùng hô hấp trên.

Các xét nghiệm và chẩn đoán

Bác sĩ sẽ có khả năng thực hiện một cuộc kiểm tra thể chất và có thể sử dụng một loạt các xét nghiệm để xác định nguyên nhân của vấn đề nuốt.

Các xét nghiệm mà bác sĩ hay chuyên gia sử dụng có thể bao gồm:

Bari X - ray. Đối với thử nghiệm này, uống bari. Bari áo phủ bên trong thực quản cho phép nó hiển thị tốt hơn trên X - quang. Bác sĩ sau đó có thể thấy các thay đổi trong hình dạng của thực quản và có thể đánh giá các hoạt động cơ. Bác sĩ cũng có thể chỉ định nuốt thức ăn đặc hoặc uống thuốc sau tráng Bari để xem các cơ trong họng khi  nuốt hoặc để tìm tắc nghẽn trong thực quản.

Nội soi. Ống mỏng linh hoạt, sáng được thông qua xuống cổ họng để bác sĩ có thể xem thực quản. Bác sĩ cũng có thể làm một thử nghiệm gọi là cáp quang nội soi đánh giá nuốt, sử dụng một ống nhỏ sáng được đặt trong mũi, điều này cho phép bác sĩ để xem những gì đang xảy ra khi nuốt.

Thử nghiệm cơ thực quản. Thử nghiệm này được gọi là manometry, một ống nhỏ được đưa vào thực quản và kết nối với một máy ghi áp lực. Điều này cho phép đo lường của các cơn co thắt cơ của thực quản khi nuốt.

IV. ĐIỀU TRỊ KHÓ NUỐT

Điều trị nuốt khó khăn thường được thay đổi loại cụ thể hoặc nguyên nhân của rối loạn nuốt:

Chứng khó nuốt oropharyngeal

Đối với chứng khó nuốt oropharyngeal, bác sĩ có thể giới thiệu đến một chuyên gia thần kinh học cổ họng hoặc để thử nghiệm chẩn đoán xa hơn và một chuyên gia điều trị nói hoặc nuốt. Liệu pháp có thể bao gồm:

Các bài tập. Một số bài tập có thể giúp phối hợp các cơ bắp  nuốt hoặc restimulate các dây thần kinh kích hoạt các phản xạ nuốt.

Học kỹ thuật nuốt. Cũng có thể tìm hiểu cách thức đơn giản để đặt thức ăn trong miệng hoặc vị trí cơ thể và đầu để giúp nuốt thành công.

Chứng khó nuốt thực quản

Điều trị chứng khó nuốt, phương pháp tiếp cận cho thực quản có thể bao gồm:

Thực quản giãn nở. Đối với cơ thắt thực quản chặt (achalasia) hoặc bệnh teo thực quản, bác sĩ có thể sử dụng nội soi với một quả bóng đặc biệt nhẹ nhàng kéo dài và mở rộng độ rộng của thực quản hoặc thông qua một ống mềm để giãn thực quản.

Phẫu thuật. Đối với một khối u thực quản hoặc túi thừa hầu họng, có thể cần phẫu thuật.

Thuốc. Khó nuốt liên kết với GERD có thể được điều trị bằng thuốc theo toa uống để giảm acid dạ dày. Có thể cần phải dùng các loại thuốc này trong một thời gian dài.

Nếu có co thắt thực quản nhưng thực quản xuất hiện bình thường và không có GERD,  có thể được điều trị bằng thuốc để thư giãn thực quản và giảm cảm giác khó chịu.

Chứng khó nuốt nặng

Nếu gặp khó khăn khi nuốt ngăn không cho ăn uống đầy đủ, bác sĩ có thể khuyên nên:

Đặc biệt chế độ ăn lỏng. Điều này có thể giúp duy trì một trọng lượng khỏe mạnh và tránh mất nước.

Ống nuôi dưỡng. Trong trường hợp nghiêm trọng của chứng khó nuốt, có thể cần một ống cho ăn để bỏ qua các phần của cơ chế nuốt không làm việc bình thường.

Đối phó và hỗ trợ

Sống với nuốt khó khăn có thể được thử thách. Chứng khó nuốt có thể ảnh hưởng tương tác với người thân và gia đình, năng suất  tại nơi làm việc và chất lượng tổng thể của cuộc sống.

Có thể thấy rằng nói chuyện với một cố vấn hay trị liệu có thể giúp đối phó với những tác động của nuốt khó khăn. Hoặc có thể tìm thấy sự khuyến khích và sự hiểu biết trong một nhóm hỗ trợ.

Mặc dù các nhóm hỗ trợ không phải cho mọi người, chúng có thể có được nguồn thông tin tốt. Nhóm thành viên thường biết về các phương pháp trị liệu mới nhất và có xu hướng chia sẻ kinh nghiệm của riêng họ. Nếu quan tâm, bác sĩ có thể đề nghị một nhóm hỗ trợ trong khu vực.

Phòng chống

Mặc dù khó khăn khi nuốt không thể được ngăn chặn khi nguyên nhân gây thiệt hại hay rối loạn thần kinh, đôi khi có thể giảm nguy cơ gặp khó khăn nuốt bằng cách ăn chậm và nhai thức ăn tốt. Phát hiện sớm và có điều trị hiệu quả GERD có thể làm giảm nguy cơ phát triển chứng khó nuốt liên kết với một bệnh teo thực quản.

 

Các bệnh trong cùng chuyên mục "Tiêu Hóa"

Bình luận (1)

fernandaFernanda / Ngày 06-04-2012, 5:49
Son of a gun, this is so helfpul!
Reply

Bình luận

CamNangBenh rất vui khi bạn đã quyết định để lại comment. Chú ý tất cả comment đều được kiểm duyệt cẩn thận, xin đừng cố gắng spam hoặc quảng cáo. Hãy dùng tên của bạn khi comment, không sử dụng keyword trong ô Name. Xin cảm ơn.

Telex  VNI  Off
Xác nhận bạn không phải spam