logo

Điều trị bệnh tâm thần phân liệt

Khi tâm thần phân liệt không phải là tình trạng duy nhất của bệnh nhân và nguyên nhân cũng chưa được rõ thì các phương pháp điều trị gần đây đều dựa trên những nghiên cứu lâm sàng và kinh nghiệm. Người ta chọn những hướng tiếp cận trên là dựa vào cơsở chúng có thể làm giảm và ngăn ngừa tái phát triệu chứng của tâm thần phân liệt. Nhiều phương pháp điều trị cũng nhưđiều trị kết hợp đã và đang tìm thấy có ích lợi và đang được tiếp tục phát triển thêm.

Có thể sử dụng thuốc chống loạn tâm thần hay không?
Các thuốc chống loạn tâm thần hay còn gọi là thuốc an thần đã được sử dụng rộng rãi kể từ giữa thập niên 50. Chúng đang cải thiện đáng kể viễn cảnh của các bệnh nhân. Những loại thuốc này làm giảm các triệu chứng tâm thần của tâm thần phân liệt và thường giúp cho bệnh nhân sinh hoạt hiệu quả và thích hợp hơn. Hiện nay, thuốc an thần là phương điều trị sẵn có tốt nhất, nhưng chúng không thể chữa khỏi tâm thần phân liệt hay đảm bảo một cách chắc chắn là các triệu chứng không quay lại. Chỉ có bác sĩ có trình độ, được đào tạo chuyên khoa về các bệnh tâm thần mới có thể tính được liều lượng thuốc. Liều lượng thuốc khác nhau ở mỗi bệnh nhân vì liều lượng cần dùng để giảm triệu chứng mà không gây ra tác dụng phụ thay đổi theo từng người.
Các thuốc an thần thì rất hiệu quả trong điều trị một số triệu chứng của tâm thần phân liệt nhưảo giác và ảo tưởng. Phần lớn bệnh nhân đều cho thấy có cải thiện rất lớn. Tuy nhiên, ở một vài bệnh nhân thì thuốc không giúp ích được gì nhiều và ở một số ít  thì dường nhưkhông có tác dụng. Rất khó dự đoán và phân biệt những bệnh nhân nào thuộc vào hai nhóm này với phần lớn những người có đáp ứng tốt với thuốc an thần.
Đôi khi các bệnh nhân và gia đình có thể trở nên lo lắng về các thuốc an thần dùng để điều trị tâm thần phân liệt. Bên cạnh mối quan tâm về tác dụng phụ (đã đề cập rải rác trong bài) thì có những mối lo lắng rằng thuốc có thể gây nghiện. Tuy nhiên, thuốc an thần không tạo ra một tình trạng hưng phấn hay lệ thuộc thuốc nhưcác thuốc khác.
Một quan niệm sai lầm khác về thuốc an thần là xem chúng nhưmột dạng kiểm soát trí óc. Các thuốc an thần không điều khiển những suy nghĩ của con người; thay vào đó chúng giúp nhận biết sự khác biệt giữa các triệu chứng tâm thần và thế giới thực tại. Những thuốc này làm giảm ảo giác, kích động, lú lẫn, và ảo tưởng, cho phép người bị tâm thần phân liệt hành động lý trí hơn. Bản thân người bệnh tâm thần phân liệt dường nhưcó thể kiểm soát được ý nghĩ và nhân cách của mình và các thuốc an thần có thể giải phóng họ khỏi các triệu chứng trên và từ đó giúp suy nghĩ rõ ràng hơn, đưa ra các quyết định tốt hơn. Trong khi một số bệnh nhân sử dụng các thuốc trên có thể có tác dụng an thần hay giảm biểu lộ cảm xúc thì các thuốc chống loạn tâm thần với liều thích hợp cho điều trị tâm thần phân liệt không phải là chất ức chế. Nếu được theo dõi kỹ, đôi khi có thể giảm liều thuốc để làm giảm tác dụng không mong muốn. Hiện nay có một xu hướng trong bệnh học tâm thần là dò và dùng liều thấp nhất cho phép bệnh nhân tâm thần phân liệt có thể sinh hoạt mà không tái phát các triệu chứng loạn tâm thần.

Thời gian sử dụng các thuốc loạn tâm thần nhưthế nào là tốt ?
Các thuốc cũng làm giảm nguy cơtái phát các triệu chứng tâm thần ở bệnh nhân đã phục hồi. Với việc tiếp tục sử dụng thuốc, khoảng 40% bệnh nhân đã phục hồi sẽ tái phát sau hai năm xuất viện. Tuy nhiên, tỉ lệ này vẫn có ý nghĩa khi so sánh với tỉ lệ tái phát 80% ở bệnh nhân không tiếp tục dùng thuốc. Trong hầu hết trường hợp, không thể nói chắc rằng việc tiếp tục sử dụng thuốc có thể ngăn chặn tái phát; đúng hơn, nó làm giảm tần số xuất hiện. Việc điều trị các triệu chứng tâm thần nặng nhìn chung cần những liều cao hơn liều điều trị duy trì. Nếu các triệu chứng tái phát với một liều thấp hơn, tăng liều tạm thời có thể ngăn chặn nó toàn phát trở lại.
Một số bệnh nhân có thể từ chối việc sử dụng thuốc và tự ngưng thuốc hoặc theo lời khuyên của người khác. Điều này thường làm tăng nguy cơtái phát (mặc dù các triệu chứng không tái xuất hiện ngay lập tức). Rất khó thuyết phục những bệnh nhân nhưvậy tiếp tục dùng thuốc, đặc biệt đối với ai lúc đấy thấy trong người khá hơn. Đối với những bệnh nhân không tin vào việc sử dụng thuốc an thần, có thể thích hợp khi dùng dạng tiêm có tác dụng lâu. Các bệnh nhân tâm thần phân liệt không nên ngưng sử dụng thuốc an thần khi chưa được tưvấn và theo dõi y khoa.
Tác dụng phụ của thuốc
Giống nhưhầu hết các loại thuốc khác, thuốc an thần cũng có những tác dụng không mong muốn bên cạnh các lợi điểm của chúng. Trong khoảng thời gian đầu điều trị thuốc, bệnh nhân có thể gặp các tác dụng phụ nhưbuồn ngủ, bồn chồn, vọt bẻ, run cơ, khô miệng hoặc mờ mắt. Các triệu chứng này có thể khắc phục khi hạ liều hoặc kiểm soát bằng một số thuốc khác. Những bệnh nhân khác nhau có đáp ứng điều trị và tác dụng phụ khác nhau đối với các loại thuốc an thần. Một người có thể đáp ứng tốt hơn với một loại thuốc so với các loại khác.
Tác dụng phụ về lâu dài của các thuốc an thần có thể đưa đến nhiều vấn đề phiền toái. Rối loạn vận động chậm là một bệnh lý điển hình bởi các cử động tự phát thường ảnh huởng lên miệng, môi và lưỡi, đôi khi lên thân mình hoặc các phần khác trong cơthể. Nhìn chung nó xảy ra ở khoảng 15%-20% bệnh nhân tâm thần phân liệt đang sử dụng thuốc an thần trong nhiều năm tuy nhiên, rối loạn vận động vẫn có thể xảy ra ở những người sử dụng thuốc trong thời gian ngắn hơn. Ở hầu hết các trường hợp thì các triệu chứng của rối loạn vận động đều nhẹ và làm cho người bệnh khó nhận biết.
Vấn đề nguy cơcũng nhưlợi điểm của bất cứ phương pháp điều trị tâm thần phân liệt luôn được xem là rất quan trọng. Trong bài này, nguy cơxảy ra rối loạn vận động vốn gây hoảng sợ nhưchính bản thân bệnh cần phải được cân nhắc với nguy cơbùng nổ tái phát có thể làm cản trở mạnh những nỗ lực của bệnh nhân trong việc tái hoà nhập bản thân với trường lớp, công việc, gia đình và trong cộng đồng. Ở những bệnh nhân gặp phải chứng rối loạn vận động thì cần phải đánh giá lại việc sử dụng thuốc. Tuy nhiên, những nghiên cứu gần đây cho thấy  rối loạn vận động một khi được xem nhưlà không thể hồi phục vẫn có thể được cải thiện thậm chí khi họ tiếp tục dùng thuốc an thần.

Vai trò của các phương pháp điều trị tâm lý xã hội

Các thuốc an thần đã được chứng minh là quan trọng trong việc làm giảm các triệu chứng tâm thần phân liệt nhưảo tưởng, ảo giác và thiếu tập trung nhưng không làm giảm vĩnh viễn tất cả các triệu chứng của bệnh. Thậm chí khi đã giảm tương đối các triệu chứng tâm thần ở người tâm thần phân liệt thì nhiều người vẫn có khó khăn đáng kể trong thiết lập và duy trì các mối quan hệ xung quanh. Thêm nữa, các bệnh nhân tâm thần phân liệt dường nhưkhông thể hoàn thành đầy đủ quá trình đào tạo đối các kỹ năng công việc do họ thường bị ốm đau trong suốt quá trình học tập-học nghề ở độ tuổi lao động (từ 18 đến 35 tuổi). Do vậy, người bệnh không chỉ gặp phải những khó khăn trong suy nghĩ, cảm xúc mà còn thiếu các kỹ năng xã hội, công việc.
Điều trị tâm lý xã hội chủ yếu giúp giải quyết các vấn đề về tâm lý, xã hội và nghề nghiệp. Nhìn chung, các bước tiếp cận về tâm lý xã hội có ít giá trị trên bệnh nhân bị tâm thần cấp tính (mất khả năng thực tại hoặc chìm trong ảo giác hay ảo tưởng), nhưng có thể có ích đối với các trường hợp nhẹ hơn hoặc có triệu chứng tâm thần đang trong vòng kiểm soát. Có rất nhiều kiểu liệu pháp tâm lý xã hội dành cho người tâm thần phân liệt và hầu hết đều tập trung vào cải thiện chức năng phù hợp với xã hội cho dù là trong bệnh viện hay trong cộng đồng, tại nhà hay ở công sở. Ở đây chỉ đề cập đến một vài hướng tiếp cận này. Tuy nhiên, tính khả thi của các dạng điều trị khác nhau thay đổi rất lớn tuỳ theo nơi.
Tái hòa nhập: Theo nghĩa rộng, tái hoà nhập bao gồm nhiều bướccan thiệp không dùng thuốc trên bệnh nhân tâm thần phân liệt. Các chương trình tái hoà nhập tập trung vào huấn luyện về mặt xã hội, nghề nghiệp là hai mặt mà người bệnh cũng nhưngười từng bị bệnh gặp nhiều khó khăn nhằm giúp họ vượt qua. Chương trình có thể bao gồm tưvấn nghề nghiệp, dạy nghề, các kỹ năng giải quyết khó khăn và quản lý tiền bạc, sử dụng các phương tiện vận chuyển công cộng và huấn luyện kỹ năng xã hội. Những hướng tiếp cận này rất quan trọng cho sự thành công của phương pháp điều trị lấy cộng đồng làm trung tâm cho người bị tâm thần phân liệt vì chúng cung cấp cho người xuất viện những kỹ năng cần thiết để làm chủ cuộc sống đầy biến động bên ngoài bốn bức tường bệnh viện.

Liệu pháp tâm lý giao tiếp: Phương pháp này bao gồm những buổi đối thoại thường xuyên giữa người bệnh với các nhà chuyên môn về sức khỏe tâm thần như bác sĩ tâm thần, bác sĩ tâm lý, nhà hoạt động xã hội về tâm thần, hoặc y tá. Các buổi nói chuyện này có thể tập trung vào các khó khăn, kinh nghiệm đã trãi qua, các suy nghĩ, cảm xúc hoặc các mối quan hệ trong quá khứ hay hiện tại. Bằng cách chia sẽ những gì đã trãi qua với một người đồng cảm, có kỹ năng cũng nhưnói về thế giới riêng của mình cho người khác, bệnh nhân tâm thần phân liệt có thể từ từ nhận thức nhiều hơn về chính bản thân và về các vấn đề của họ. Họ cũng có thể học cách nhận biết cái thực và cái không thực, biến chất.

Các nghiên cứu gần đây có khuynh hướng cho thấy liệu pháp nâng đỡ, giúp định hướng thực tại nhìn chung đem lại nhiều lợi ích hơn cho bệnh nhân tâm thần phân liệt ngoại trú hơn là liệu pháp tâm lý giúp phân tích tâm thần và tự định hướng bản thân. Trong một nghiên cứu rộng, những bệnh nhân được điều trị bằng liệu pháp tâm lý giúp định hướng thực tại, thích nghi và các kỹ năng giao tiếp nhìn chung có kết quả bằng hoặc tốt hơn những bệnh nhân được điều trị bằng phương pháp thông thường, tăng cường tự định hướng bản thân.

Ngoài ra bệnh nhân tâm thần phân liệt còn cần sự giúp đỡ từ:
* Gia đình
- Phát hiện sớm những thay đổi bất thường kể trên.
- Đưa người bệnh đến với các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ tâm thần để nhận được tưvấn cần thiết của thầy thuốc.
- Quản lý và cho uống thuốc đều đặn, đúng liều lượng, giờ giấc theo chỉ định của bác sĩ.
- Bệnh tâm thần phân liệt tái phát phần lớn là do không uống thuốc đều đặn hoặc tự ý cắt thuốc.
- Bệnh sẽ thuyên giảm và ổn định tết nếu được gia đình quan tâm, tạo môi trường thích ứng, dung nạp tốt.

* Nhng hiu biết sai lm cn tránh:
- Cho rằng thuốc tâm thần là loại thuốc ngủ, nay bệnh nhân đã ngủ tốt thì không cần dùng nữa.
- Cho rằng thuốc chữa bệnh tâm thần là thuốc độc, e ngại không sử dụng mặc dù đã có chỉ định của bác sĩ.

* Cng đng
- Cần thông cảm, chia sẻ với bệnh nhân và gia đình, không mặc cảm, riễu cợt trêu trọc, ngược đãi.
- Giúp đỡ bệnh nhân có việc làm.
- Giúp đỡ bệnh nhân và gia đình khi gặp tình huống khó khăn.

* Cán by tế
- Định kỳ kiểm tra bệnh, tưvấn về điều trị và tái phục hồi chức năng tâm lí xã hội, cấp phát thuốc đầy đủ cho bệnh nhân.
- Hướng dẫn gia đình quản lý và cho uống thuốc đều.
- Hướng dẫn gia đình phát hiện kịp thời các biểu hiện tái phát bệnh và những tác dụng phụ khi uống thuốc an thần kinh.

* Đi đâu đđược giúp đ?
- Bệnh viện Tâm thần tỉnh hoặc thành phố.
- Trạm sức khoẻ Tâm thần tỉnh.
- Phòng khám Tâm thần tại các quận,
- Trạm y tế xã, phường.

Trước: Nguyên nhân gây tâm thần phân liệt

Chú ý (*) :

Bạn đang xem bài viết chi tiết "Điều trị bệnh tâm thần phân liệt " .

Để xem toàn bộ chuyên mục về "Tâm thần phân liệt " . Vui lòng click vào Đây, hoặc chọn danh mục các bài viết ở trên.

Các bệnh trong cùng chuyên mục "Thần Kinh"

Các tin tức liên quan đến "Tâm thần phân liệt"

Viết bình luận
Tên của bạn (*):
Mail của bạn (*):
Mã bảo mật (*):
Telex   VNI   Off
Bình luận (10)
trung
em muốn được bác sỹ tư vẫn, em có 1 người em đang có triệu chứng mắc bệnh loạn tâm thân , em không biết lên đi khám ở đâu? mong được bác sỹ tư vân giúp. xin cảm ơn!!
Ngày 19-05-2011,  9:0
leth?lien
khi đọc những lời khuyên này tôi thấy mình tự tin hơn trong cuộc sống
Ngày 25-08-2011,  1:24
hoang trung hieu
toi muon duoc tu van . toi tung su dung matuy da mot thoi gian dai moi dau thi thoang moi choi nhung co mot quang khoang 5thang toi choi lien tuc hau nhu ngay nao cung dung 1 lan . hau qua de lai la hon mot nam nay toi mac du khong dung da nua nhung van mac du trieu chung ma nguoi tam than phan liet mac phai nhu hoang tuong ao thanh roi loan suy nghi. nhung la mot cai toi luon lam chu va tu nhu day la ao giac. thoi gian 1 thang tro lai day luc toi bi ao thanh luc khong bi. xin hoi toi co the di kham va chua dut benh nay khong
Ngày 26-08-2011,  2:22
bemap_89hp
MÌNH CÓ LẼ CUNG SẮP MẮC CHỨNG BỆNH NÀY RÙI.
Ngày 31-10-2011,  7:49
xitrum@
bác sĩ có thể tư vấn thêm về các triệu chứng người nghe ảo thanh.Nghe giọng nói của người khác không? nếu là bệnh, vậy cần phải dùng thuốc gì ? Xin bác sĩ tư vấn giúp . Xin cảm ơn
Ngày 02-11-2011,  0:11
thuận
em gái của mình đang bị bệnh phân liệt tâm thần và đang điều trị,khong biet bệnh này có tái phát không?
Ngày 03-12-2011,  18:16
hô` thi? yê´n quyên
cách chữa mới, hiệu quả ngay cho người bị bệnh ảo thanh -- người bị bệnh ảo thanh nên cho củ cải trắng xắt lát mỏng vào túi vải cột lại đập dập cho ra nước rồi nằm nghỉ đắp túi vải này lên vùng trán hoặc thái dương ( là vùng sọ mỏng có mạch máu thông với não ) giúp dịch củ cải trắng ngấm vào máu và vào bộ óc bên trong thường xuyên nằm đắp dịch củ cải trắng như vậy sẽ giúp khỏi bệnh ngay ( ĐẮP TÚI DỊCH CỦ CẢI TRẮNG, KÈM VỚI ĂN SỐNG CỦ CẢI TRẮNG ) -- TÔI ĐÃ DÙNG CỦ CẢI TRẮNG NHƯ CÁCH NÀY VÀ ÓC RẤT KHỎE KHÔNG CÒN NGHE ẢO THANH VỪA KHỎI BỆNH LẠI VỪA ĐẸP RA -- -------- 22/9/2013 HIỆP THÀNH Quận 12, TPHCM HỒ THỊ YẾN QUYÊN cử nhân khoa học Hóa học, ĐHKHTN TPHCM chứng minh nhân dân do CÔNG AN TPHCM cấp 024946971
Ngày 21-09-2013,  19:46
hô` thi? yê´n quyên
nhớ thường xuyên uống nước lạnh, kèm với ăn sống củ cải trắng, và đắp dịch củ cải trắng lên vùng trán và vùng huyệt thái dương
Ngày 21-09-2013,  19:56
buon
Chan lam,a trai minh bj 10 nam nay roj day,benh nay ko khoj dc dau.xac dinh phaj song chung voj lu thoj.
Ngày 08-04-2014,  6:14
ho thi yen quyen
benh nay khong can phai uong THUOC DOC de tri, DO NGUYEN NHAN GAY BENH LA DO AM THANH SINH RA TRONG OC, NEN chi can luyen oc BANG CACH: TUONG TUONG RA GIONG HAT CUA NGUOI BAN THUONG NHAT, VA THUONG BAN NHAT, DANG HAT BAI BAN THICH NHAT, TUONG TUONG RA CU DONG CUA HONG, MIENG, LUOI, SAU MOT THOI GIAN THI CHI CON NGHE GIONG HAT RAT DE CHIU MA MINH THICH, KHONG BI NHUNG GIONG AC LAM ON DAU OC DOC AC HAI MINH NUA.
Ngày 27-04-2014,  3:56